Armoede en onderwijs

De werkgroep “Armoede en Onderwijs”

Visie

De aandacht voor de zwakken is een essentieel aspect van de christelijke geloofsbeleving.  “De Opdrachtsverklaring van het Katholiek Onderwijs in Vlaanderen” (1994) vermeldt dan ook dat een katholieke school zich openstelt voor al wie in onze maatschappij, op welke manier ook, kansarm is. De aanpak van dit probleem is een blijvende uitdaging voor elke school.

Daarom beschouwt de Pedagogische Begeleiding het dan ook als een permanent prioritaire taak de scholen hierin te ondersteunen.

De werkgroep “Armoede en Onderwijs” is samengesteld uit pedagogisch begeleiders en directies. Hij heeft nauwe banden met specifieke organisaties zoals: “De Beweging van mensen met laag inkomen en kinderen  vzw”, “Partners tegen miserie” , “SOS schulden op school”, “Welzijnszorg”…

De scholengemeenschap/ sch kan op deze werkgroep een beroep doen voor:

  • het opzetten van nascholing;
  • de uitbouw van een schoolproject;
  • het leveren van materiaal zoals: de doos “armoede en onderwijs” met daarin onze visietekst, suggesties van de school en vakbegeleiding, de video “Scènes op school” met een bijhorende handleiding, een syntheseverslag van gespreksgroepen met directies.
coördinatoren & contactpersonen voor de werkgroep
Naam: Martine Van Overmeiren
Adres: Diocesane pedagogische begeleiding
Marialand 31
9000 Gent
GSM: 0475 93 98 79
E-mail: martine.vanovermeiren@katholiekonderwijs.vlaanderen

Naam: Bellinda Staelens 
Adres: Diocesane pedagogische begeleiding
Marialand 31
9000 Gent
GSM: 0497 26 24 55
E-mail: bellinda.staelens@katholiekonderwijs.vlaanderen

 Top

Ledenlijst

De diocesane werkgroep ‘A&O’ (formeel opgericht in 1995) bestond aanvankelijk vooral uit pedagogische begeleiders en directeurs, maar gaandeweg kwamen er ook vertegenwoordigers bij vanuit de lerarenopleiding en het vclb. Sinds twee jaar is er ook niveauoverschrijdend de uitbreiding met directies en begeleiders uit het BaO en het BuO, waardoor de werkgroep in een ruimer samenwerkingsverband een nieuwe dynamiek kreeg.

In deze pagina stellen we de huidige samenstelling van de werkgroep kort voor.

Top

Bruikbaar materiaal

Bezinningsteksten

Eigen ontwikkeld materiaal vanuit DOB

  • Checklist/inspiratielijst om te werken aan armoede in onze school
    We starten onze zesde jaargang met een interessante checklist die in scholen een bewustmaking en gesprek op gang kan brengen over de wijze waarop men met kansarmoede en kwetsbare leerlingen omgaat. Met dank aan Martine Van Overmeiren die dit schooljaar de fakkel voor ‘Armoede & Onderwijs’ overneemt.
    meer info
  • Scènes op school

    Scholen Secundair Onderwijs die aandacht wensen te besteden aan 'Armoede in Onderwijs' hebben met de DVD 'Scènes op school' een mooi ondersteunend werkinstrument. Bij de DVD hoort een didactische werkmap die collega's aan het denken zetten over kostenbeheersing op school.

    Voor meer info over de inhoud klik hier.

  • Over ons kijken

    In 2005 verscheen de DVD ' Over ons kijken'. De DVD beantwoordt aan één van de basisdoelstellingen van "Armoede en Onderwijs", namelijk werken aan een andere houding en kijken op deze thematiek: niet stigmatiserend en beoordelend, maar vanuit respect en geloof in de racht van mensen. De DVD toont in 4 scénes het leven van mensen in armoede vanuit 3 invalshoeken:

    1. Hoe kijken mensen met armoede - ervaring naar de school? Over ons kijken
    2. Hoe kijkt de school ( en middenklassencultuur) naar hen? Over ons kijken
    3. De titel verwijst ook naar het gevoel dat kwetsbare gezinnen vaak hebben
       ("binnenkant" van de armoede), namelijk dat er al te vaak over hun hoofden heen 
       gespoken en beslist wordt en niet naar en mét hen gekeken, gezocht wordt naar
       kansen en mogelijkheden. Over ons kijken

    Voor meer info over de inhoud klik hier.

Extern ontwikkeld materiaal

  • PING, educatief spel Poverty Is Not a Game
    Een interessante methodiek om met collega’s en/of leerlingen stil te staan bij de thematiek van kansarmoede biedt het educatief spel PING dat onlangs verschenen is. In deze bijdrage vind je er meer informatie over.
    meer info
  • Lopke, gratis leesmateriaal
    Op www.cego.be staat momenteel gratis te downloaden lesmateriaal over 'Lopke', een meisje in (kans)armoede. Het materiaal, eigenlijk ontwikkeld voor de basisschool, is mits de nodige dosis creativiteit zeker ook bruikbaar in de eerste graad van het (Bu)SO.
    meer info
  • Kalender ontwikkeld door bewustwording rond armoede op school
    De kalender ontwikkeld door het LOP Sint-Niklaas ter ondersteuning van alle Sint-Niklase scholen in hun bewustwording rond armoede op school.
    meer info
  • Brochure: 'Ik heb mijn kind vleugels gegeven, de school moet het leren vliegen'.
    Een fragment uit de inleiding:
    'Hoe kunnen we ouders meer bereiken en beter betrekken bij wat er gebeurt op school? Hoe kunnen we beter met hen communiceren? Hoe kunnen we samen werken aan het ontwikkelings- en leerproces van het kind? Hoe kunnen we alle talenten ontdekken en tot bloei laten komen?
    Als je graag een antwoord weet op deze vragen, is deze brochure iets voor jou. Ze bevat tien thema's met een schat aan eenvoudige tips over hoe je de soms diepe kloof tussen school en kansarme ouders kan overbruggen. Deze tips zijn uitgewerkt door ouders en grootouders die in kansarmoede leven, al noemen ze zichzelf liever Ondernemende Bewuste Ouders. Daarmee maken ze meteen duidelijk dat zij, in tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, helemaal niet onverschillig zijn voor wat er met hun kinderen in de school gebeurt. Alleen weten ze vaak niet hoe ze hun eigen wensen, zorgen of vragen moeten overbrengen.
    Mensen die in kansarmoede leven voelen veel scherper de gevolgen van misverstanden en gebrekkige communicatie. Wat andere ouders al ongemakkelijk of vervelend ervaren, kan voor hen een onoverkomelijk struikelblok vormen. Net daarom zijn zij experten.
    In deze brochure worden tien thema's behandeld. Behalve een woordje uitleg en sprekende citaten, vind je er een aantal praktische tips. Telkens worden ook tips voor de ouders zelf gegeven, want bruggen slaan doe je van twee kanten.'
    meer info
  • De Beweging voor Kinderen zonder Papieren stelt ‘Het geheim van Youssef’ voor, een stripverhaal met een educatief pakket rond kinderen zonder papieren dat leert hoe het is om ‘illegaal’ in België te leven.
    Youssef, Suzy, Jorg en Aldo spelen samen in een rockbandje. Ze mogen optreden op het schoolfeest! Maar wanneer de grote dag er is, komt Youssef niet opdagen. Zijn vrienden gaan naar hem op zoek. Hij lijkt spoorloos verdwenen. Ze komen in vreemde situaties terecht. Wanneer ze Youssef uiteindelijk terugvinden, blijkt dat hij een groot geheim met zich meedraagt…
    Het educatief materiaal met hapklaar lesmateriaal, teksten en spelletjes (voor leerlingen derde graad BaO en eerste graad SO), de strip en meer achtergrondinformatie zijn te downloaden op www.hetgeheimvanyoussef.be Je vindt er ook meer info over het bestellen van de strips.
  • VLOS (vluchtelingenondersteuning Sint-Niklaas) heeft sinds kort een inleefspel voor de derde graad van het BaO (eventueel ook voor B-stroom van de eerste graad SO) Tijdens het spel ‘Pak je Koffers’ ondervinden de jongeren wat het betekent weg te moeten vluchten uit je vertrouwde omgeving en je plaats te moeten vinden in een voor jou vreemde wereld. Meer info rond de 8 spelkoffers met daarin het nodige materiaal voor de verschillende opdrachten vind je via het luik ‘info voor’ op www.vlos.be of klik HIER
  • Roma-wijze (Reageren Op een Maatschappelijk Aanvaardbare-wijze) is een koffer die bestaat uit materiaal om met 3 kinderen gedurende 6 sessies van 30 tot 45 minuten na te denken over hun gedrag:
    • Sessie 1: de basisemoties leren onderscheiden.
    • Sessie 2: samen leren spelen, of leren samenspelen.
    • Sessie 3: via een praatkwartet situaties die frustraties oproepen leren herkennen- verwoorden en er gepast 
      op reageren.
    • Sessie 4: explosiegevaar, leren omgaan met destructief gedrag.
    • Sessie 5: als het rood is moet je stoppen. Een antwoord geven op de vraag: ” hoe kan ik ervoor zorgen dat
       als ik boos ben ik niet in woede uitbarst”.
    • Sessie 6: mens erger je niet= inhoudelijk terugblikken op de voorgaande sessies.
    Voor meer info, klik HIER 
  • Heb jij ze wel alle vijf
    Begin van het nieuwe schooljaar in het atheneum. Bij de derdejaars vervoegen enkele nieuwkomers de richting sociaal-technische. Mooie Phaedra komt over van het college, Chelsea van een school uit een andere stad. Ze komen terecht in een klas zoals zovele. Een klas die ook een paar dubbelaars telt. Yassim, die in het lager ook al een jaar overdeed, is met zestien jaar ruim de oudste van de groep.
    Terwijl het schooljaar zich op gang trekt start op televisie “Heb jij ze wel alle vijf?”. Na ‘Idool’, na ‘X-factor’, na ‘So You Think You Can Dance’, na ‘De Voice van Vlaanderen’ en na ‘Belgium’s Got Talent’ de wedstrijd die alle vorige overtreft! 
    Verschillende jongeren uit onze klas voelen zich aangesproken en willen aan ‘Heb jij ze wel alle vijf?’ deelnemen.
    Maar is zich inschrijven voor de wedstrijd wel voor iedereen even makkelijk gezegd als gedaan?
    Maken de leerlingen uit hun klas die deelnemen kans om te winnen?
    Sommigen onder hen vechten een heel andere wedstrijd uit !
    Bij dit jeugdboek hoort ook een schooltoneelstuk en een pedagogisch dossier. Meer info vind je via www.hebjijzewelallevijf.be

Boeken, rapporten en mededelingen

  • Stad Gent Armoederapport
    Het indicatorraport oktober 2009 kreeg als titel Met meer cijfers bouwen aan een beleid tegen armoede. In hoofdstuk 5 van p 41 tot p 46 vind je het hoofdstuk over Ongelijkheid in Onderwijs.
    meer info
  • Bijdrage in de schoolkosten
    Vanuit het VVKSO verscheen een mededeling over bijdrage in de schoolkosten en een daarbij horende voorbeeldlijst. Het is niet de bedoeling deze lijst zo maar over te nemen maar binnen de school na te denken over de visie die de school ontwikkelt over samen leven met jongeren uit een gezin in armoede.
    meer info
     

Films en DVD's

  • Recht in de ogen, film van Julien Vrebos
    Een filmvoorstelling kan een krachtig medium zijn om met leerlingen en collega’s stil te staan bij de thematiek van ‘Armoede & Onderwijs’. Daarom willen we gedurende dit schooljaar in deze rubriek telkens een interessante film voorstellen en bespreken die bruikbaar kan zijn in de hedendaagse schoolcontext. We starten met de film ‘Recht in de ogen’ van Julien Vrebos.
    meer info
  • Grensland
    In deze bijdrage bespreken we de aangrijpende documentaire ‘Grensland’ over de functie van een buurthuis in een sociale woonwijk in de Westhoek. Aan de hand van vijf getuigenissen wordt een eerlijk en veelzijdig beeld geschetst van het complexe probleem van ‘leven in armoedesituaties’.
    meer info
  • Kelly en haar zusje, film van Marilyn Gaunt
    Hoe kunnen we de krachten van gezinnen in armoede leren kennen? Initiatieven vanuit de school zullen maar effect hebben als ze vanuit deze conpetenties vertrekken. De Britse documentaire ‘Kelly en haar zusjes’ van Marilyn Gaunt brengt zowel de rauwheid van een leven in armoede als de kracht in beeld, een boeiend uitgangspunt voor een gesprek met collega’s op school.
    meer info
  • Le Fils, een film van de gebroeders Dardenne
    Met ‘Le fils’ maakten de gebroeders Dardenne een film die een veelzijdig gesprek kan op gang brengen over de relatie tussen een leraar en een leerling. Ook al gaat het hier over een extreme situatie, elke pedagogische relatie is een op weg gaan met elkaar waarbij betrokkenheid consequenties inhoudt die men vooraf niet kan inschatten, maar die desondanks de moeite waard zijn.
    meer info
  • My name is Joe, een film van Ken Loach
    Wie terecht komt in de vicieuze cirkel van armoede en marginaliteit, raakt verward in een samenloop van tegenslagen en problemen. Daar uit geraken is niet evident. In de film ‘My name is Joe’ schetst Ken Loach een integer portret van de tragiek, maar ook van de humor en competenties van al wie overleeft in de marge van de maatschappij.
    meer info

Top

Op de agenda 

Top

Externe links

Vanuit Gent

  • www.metweiniggeld.be een digitaal adresboek met verwijzingen naar adressen waar mensen in armoede naar toe kunnen voor onthaal, begeleiding, ondersteuning op vlak van school, werk, ...

Vanuit Aalst

Overkoepelende sites

Top